" เอ็นร้อยหวาย " เป็นชื่อของเส้นเอ็นที่อยู่เหนือส้นเท้าและอยู่หลังตาตุ่มเท้า
มีหน้าที่ยกส้นเท้าขึ้นลง แบบที่เรียกว่า "เขย่งเท้า" นั่นเอง
ภาษาอังกฤษใช้คำว่า "Achilles Tendon" ซึ่งเป็นชื่อของวีรบุรุษกรีกอีกคนหนึ่ง คือ Achilleus
ซึ่งมีประวัติว่าเมื่อมีอายุน้อย มารดาจับข้อเท้าของเขาไว้เพื่อจุ่มตัวลงในแม่น้ำ Styx
ซึ่งเป็นแม่น้ำที่วิญญาณลงเรือ ข้ามไปสู่แดนตัดสินชะตากรรม
คนไทยเรียกว่า " เอ็นร้อยหวาย " ซึ่งตามคำบอกเล่ามาว่าทาสในสมัยก่อนถูกเจาะ
แล้วเอาหวายร้อยเข้าระหว่างเอ็นกับตาตุ่ม แล้วร้อยโยงติดกันหลายคน เพื่อไม่ให้หนีรอดไปไหนได้
การฉีกขาดของเอ็นส่วนนี้มักเกิดในคนที่เล่นกีฬาเป็นครั้งคราว มักไม่เกิดกับ นักกีฬาอาชีพ
เพราะนักกีฬาอาชีพเขารู้จักวิธียืดเส้นยืดสายอบอุ่นร่างกายหรือวอร์มอัพ (warm up) ก่อนการเล่นกีฬา
ประมาณ 75% ของคนที่มีการฉีกขาดของเอ็นร้อยหวายเป็นผู้ชาย
เพราะผู้ชายเล่นกีฬาพวก บาสเกตบอล เทนนิส วอลเล่ย์บอล แรกเกตบอล หรือเต้นรำ
ในท่าเขย่งตัวขึ้นทันที ทำให้เอ็นยึดตัวไม่ทันเกิดการฉีกขาดบางส่วนหรือทั้งหมด
ส่วนใหญ่มักเกิดในวัย 30-40 ปี บางรายอาจมีปัญหาเอ็นอักเสบเรื้อรังทำให้เกิด ความโน้มเอียง
ในการฉีกขาดได้ง่ายขึ้น
ลักษณะการฉีกขาดและอายุตลอดจนการใช้งาน คือเล่นกีฬาบ่อยเพียงใด ต่างมีส่วนในการตัดสิน
วิธีการรักษาเส้นเอ็นที่ฉีกขาดไม่มาก แต่ถ้าเส้นเอ็นนั้นขาดตลอด นั่นย่อมหมายถึงการผ่าตัด
เพื่อเข้าไปเย็บเส้นเอ็นที่ขาดให้ต่อกัน โดยมีการเสริมเอ็น จากส่วนอื่นของร่างกายหรือจากศพ
แบบที่เรียกว่า มาปะต่อหรือดามไว้
ปัญหาสำคัญในการรักษาเส้นเอ็นร้อยหวายที่ฉีกขาดนี้ คือ
ระยะเวลาการฟื้นตัวของเส้นเอ็นใช้เวลานานมาก ประมาณ 12-18 เดือน ในขณะที่กระดูกหัก
สามารถเชื่อมต่อหายได้ในเวลา 6-8 สัปดาห์ ดังนั้นผู้ป่วยอาจใช้เวลาเกินกว่า 6 เดือน
ในการมีเฝือกหุ้มขา นอกจากนี้ผู้ป่วยต้องปฏิบัติตัวโดยออกกำลังกายบริหารขาตามคำแนะนำของแพทย์
ทางเวชศาสตร์ฟื้นฟู (กายภาพบำบัด) อย่างเคร่งครัด ส่วนใหญ่ (80-90%) ของผู้ป่วย
หลังจากการรักษาไม่ว่าโดยผ่าตัดแล้วเข้าเฝือก หรือเข้าเฝือกตั้งแต่แรกเริ่มตามต่อ
ด้วยการบริหารดังกล่าวแล้วเขาสามารถใช้ขาเล่นกีฬาได้อย่างดี
แต่ในการเล่นกีฬาที่ต้องใช้เส้นเอ็นส่วนนี้มาก เช่น บาสเกตบอล และวอลเล่ย์บอล ควรรอนานถึงหนึ่งปี
ก่อนเริ่มเล่นอีก จากสถิติของคนป่วยที่รับการรักษาด้วยวิธีผ่าตัด เกิดปัญหาแบบเดิมอีกเพียงแค่ 2%
เมื่อเทียบกับรายที่ไม่ได้รับการผ่าตัด คือ ใช้วิธีเข้าเฝือกตั้งแต่เริ่มแรก กลุ่มหลังนี้มีโอกาส
ที่จะเกิดปัญหาแบบกึ่งถึง 17%
การฉีกขาดของเอ็นร้อยหวายทำให้กล้ามเนื้อน่องมีสมรรถภาพลดลง ดังนั้นผู้ป่วยอาจเดินกะเผลก
ซึ่งอาจก่อให้เกิดการหกล้มหรืออาการปวดหลัง ปวดกล้ามเนื้อ บางรายควรใช้ไม้เท้า
หรือไม้ยันช่วยในการเดิน
วิธีที่ดีที่สุด คือการป้องกัน นั่นคือการยืดเส้นยืดสายก่อนการเล่นกีฬาทุกครั้ง
บทความ:
พญ.จันทรา เจณณวาสิน
ย่าอิงค์
|
|
